KÍ ỨC – PHƯƠNG TIỆN TỰ SỰ TRONG TIỂU THUYẾT ĐI TÌM DORA CỦA PATRICK MODIANO

Tóm tắt

Trong bối cảnh nghiên cứu về kí ức ngày càng mở rộng hiện nay, văn học về kí ức cũng trở thành một đối tượng được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm. Patrick Modiano là một trong số các nhà văn tiêu biểu của thế giới rất thành công khi viết về kí ức. Trong các sáng tác của ông, kí ức không chỉ là chủ đề mà còn là một phương tiện để kiến tạo hiện thực, đặc biệt là hiện thực của nước Pháp thời kì bị chiếm đóng 1940–1944. Đi tìm Dora là kiểu mẫu của mô hình tự sự kí ức như thế. Thông qua phương pháp tiếp cận từ lí thuyết kí ức, lí thuyết tự sự, bài viết tập trung làm rõ cách Modiano tổ chức một “thế giới kí ức” vừa mơ hồ vừa ám ảnh. Cách tổ chức đó được thể hiện qua việc xây dựng hình tượng người kể chuyện truy tìm kí ức, không gian mê cung hòa trộn giữa dấu vết và sự vắng mặt, thời gian trần thuật với đảo thuật và điệp thuật chủ đạo. Từ đó, bài viết hướng đến việc khẳng định văn học không phải là một hình thức phản ánh thế giới, mà văn học, với chức năng đặc thù, là một diễn ngôn kiến tạo nên hiện thực, kiến tạo nên cách con người nhận thức và lí giải hiện thực.