ĐẶC ĐIỂM HÌNH THÁI VÀ DỊ HÌNH GIỚI TÍNH CỦA LOÀI Rhabdophis helleri (Schmidt, 1925) TẠI KHU BẢO TỒN THIÊN NHIÊN PÙ LUÔNG, THANH HÓA

Đậu Quang Vinh1, Vũ Thuỳ Dung1, Lữ Thị Quỳnh Hoa1, Đặng Hoàng Quỳnh Phương1, Nguyễn Thị Thanh Thuý1, Nguyễn Thị Mai Hương1, Lê Thị Huyền1, Đinh Thị Thuỳ Dung1, Lê Ngọc Danh1, Đỗ Thị Hải
1 Trường Đại học Hồng Đức

Nội dung chính của bài viết

Tóm tắt

Rhabdophis helleri là loài rắn độc thuộc họ Rắn nước (Colubridae), phân bố chủ yếu ở miền Bắc và Bắc Trung Bộ Việt Nam. Nghiên cứu mô tả đặc điểm hình thái và phân tích dị hình giới tính của loài dựa trên 18 mẫu vật thu thập tại Khu Bảo tồn Thiên nhiên Pù Luông, Thanh Hóa. Kết quả cho thấy quần thể tại đây có kích thước lớn (dài tối đa 970 mm), vảy lưng 19–19–17, vảy bụng 160–168, vảy dưới đuôi 73–97. Dị hình giới tính rõ: cái có thân và đầu lớn hơn đực; đực có vảy dưới đuôi và tỷ lệ đuôi/thân lớn hơn. Tỷ lệ vảy bụng/vảy dưới đuôi (VEN/SC) được đề xuất là chỉ thị phân biệt giới tính ngoài thực địa (cái > 2,0; đực < 1,9). Kết quả cung cấp dữ liệu nền cho phân loại, sinh thái và bảo tồn loài tại Việt Nam.

Chi tiết bài viết

Tài liệu tham khảo

[1] H. Takeuchi, A. H. Savitzky, L. Ding, A. de Silva, I. Das, T. T. Nguyen, T. S. Tsai, T. Jono, G. X. Zhu, D. Mahaulpatha, Y. Tang, & A. Mori, “Evolution of nuchal glands, unusual defensive organs of Asian natricine snakes (Serpentes: Colubridae), inferred from a molecular phylogeny”, Ecology and Evolution, 8(20):10219-10232, 2018.
[2] P. Uetz, P. Freed, R. Aguilar, & J. Hošek, “The Reptile Database”, 2026 http://www.reptile-database.org (truy cập ngày 26 tháng 03 năm 2026).
[3] P. David, & G. Vogel, “Taxonomic composition of the Rhabdophis subminiatus species complex (Reptilia: Natricidae) with the description of a new species from China”, Taprobanica, 10(2):89-120, 2021, DOI:10.47605/tapro.v10i2.257
[4] V. Dau, T. Hoang, T. Nguyen, A. Pham, “New records and an updated list of reptiles from Thanh Hoa Province, Vietnam”, Biodiversity Data Journal, vol.12, e134976, 2024.
[5] V. Q. Dau, T. N. Hoang, L. T. Do, P. D. Le, H. T. Trinh, T. Q. Nguyen, & A.V. Pham, “The herpetofauna of Pu Luong Nature Reserve, Vietnam”, Amphibian & Reptile Conservation, 19(35):79-98, 2025
[6] R. Shine, “Sexual size dimorphism in snakes revisited”, Copeia, vol.2, pp.326-346, 1994, DOI:10.2307/1446982
[7] R.B. King, “Sexual dimorphism in snake tail length: sexual selection, natural selection, or morphological constraint?”, Biological Journal of the Linnean Society, 38(2):133-154, 1989, DOI:10.1111/j.1095-8312.1989.tb01570.x
[8] M. M. dos Santos, J. Klaczko, & A. L. da C. Prudente, (2024), “Sexual dimorphism in the Neotropical snakes genus Chironius (Serpentes: Colubridae)”, Biological Journal of the Linnean Society, 144(1):blae020, 2024, DOI:10.1093/biolinnean/blae020.
[9] B. Borczyk, P. Puszkiewicz, & S. Bury, “Sexual dimorphism and allometry in the head and body size of two viperid snakes (genus Vipera)”, Belgian Journal of Zoology, vol.154, pp.31-44, 2024, DOI:10.26496/bjz.2024.117