Tạp chí Khoa học Trường Đại học Hồng Đức – Khoa học Xã hội và Nhân văn https://hdujs.edu.vn/index.php/xhnv <p>Trường Đại học Hồng Đức l&agrave; Trường đại học c&ocirc;ng lập, đa ng&agrave;nh, trực thuộc UBND tỉnh Thanh H&oacute;a v&agrave; chịu sự quản l&yacute; Nh&agrave; nước của Bộ Gi&aacute;o dục v&agrave; Đ&agrave;o tạo. Trải qua gần 24 năm x&acirc;y dựng, ph&aacute;t triển;&nbsp;T<span lang="VI">rường Đại học&nbsp;</span>Hồng Đức&nbsp;đ&atilde; khẳng định&nbsp;<span lang="VI">l&agrave; một trong những&nbsp;</span>địa chỉ&nbsp;<span lang="VI">đ&agrave;o tạo đại học, sau đại học v&agrave; nghi&ecirc;n cứu khoa học lớn</span>,&nbsp;<span lang="VI">c&oacute; uy t&iacute;n&nbsp;</span>trong tỉnh v&agrave; khu vực<span lang="VI">.</span>&nbsp;Với đội ngũ 23 ph&oacute; gi&aacute;o sư, 161 tiến sĩ v&agrave; tỉ lệ c&aacute;n bộ c&oacute; tr&igrave;nh độ sau đại học đạt 95%, Nh&agrave; trường đang tổ chức đ&agrave;o tạo 04 chuy&ecirc;n ng&agrave;nh tiến sĩ, 19 chuy&ecirc;n&nbsp;ng&agrave;nh thạc sĩ, 34 ng&agrave;nh đại học v&agrave; một số chuy&ecirc;n ng&agrave;nh thạc sĩ hợp t&aacute;c đ&agrave;o tạo với c&aacute;c trường đại học nước ngo&agrave;i với tổng số gần 10.000 học vi&ecirc;n, sinh vi&ecirc;n.</p> <p>Năm 2017, Trường Đại học Hồng Đức đ&atilde; được c&ocirc;ng nhận Đạt chuẩn kiểm định chất lượng gi&aacute;o dục đại học theo quy định của Bộ Gi&aacute;o dục v&agrave; Đ&agrave;o tạo; Năm 2019 được xếp hạng 49/256 cơ sở gi&aacute;o dục đại học c&oacute; c&ocirc;ng bố quốc tế tốt nhất Việt Nam; Năm 2020 được Webometrics xếp thứ 36/100 trường đại học tốt nhất Việt Nam,&hellip;</p> <p>Tạp ch&iacute; Khoa học Trường Đại học Hồng Đức l&agrave; cơ quan ng&ocirc;n luận ch&iacute;nh thức của Trường Đại học Hồng Đức, c&oacute; chỉ số ISSN 1859 - 2759 (xuất bản bằng ng&ocirc;n ngữ tiếng Việt) v&agrave; ISSN 2588 - 1523 (xuất bản bằng ng&ocirc;n ngữ tiếng Anh), hoạt động theo giấy ph&eacute;p số 14/BTTTT-GPHĐBC ng&agrave;y 09/01/2009, v&agrave; Giấy ph&eacute;p số 125/GP-BTTTT, cấp lại ng&agrave;y 10 th&aacute;ng 4 năm 2014 của Bộ trưởng Bộ Th&ocirc;ng tin v&agrave; Truyền th&ocirc;ng. Tạp ch&iacute; Khoa học Trường Đại học Hồng Đức xuất bản 6 số/năm với ng&ocirc;n ngữ xuất bản bằng cả tiếng Việt v&agrave; tiếng Anh. Hơn 12 năm&nbsp;hoạt động, Tạp ch&iacute; Khoa học Trường Đại học Hồng Đức đ&atilde; xuất bản được 66 số tạp ch&iacute; bằng hai ng&ocirc;n ngữ&nbsp; tiếng Việt v&agrave; tiếng Anh với hơn 1000 b&agrave;i b&aacute;o khoa học thuộc nhiều khối ng&agrave;nh. Chất lượng b&agrave;i b&aacute;o c&oacute; h&agrave;m lượng khoa học ng&agrave;y c&agrave;ng cao, quy tr&igrave;nh xuất bản chặt chẽ, phản biện độc lập, uy t&iacute;n. L&agrave; một phương tiện truyền th&ocirc;ng về học thuật, Tạp ch&iacute; khoa học c&oacute; sức ảnh hưởng lớn đối với hoạt động Gi&aacute;o dục v&agrave; Đ&agrave;o tạo, g&oacute;p phần quan trọng trong việc x&acirc;y dựng thương hiệu của Nh&agrave; trường.</p> <p>Tr&ecirc;n cơ sở kiểm tra c&aacute;c nguồn lực v&agrave; chất lượng b&agrave;i đăng Tạp ch&iacute;, t&iacute;nh đến nay Hội đồng Gi&aacute;o sư Nh&agrave; nước đ&atilde; c&ocirc;ng nhận t&iacute;nh điểm c&ocirc;ng tr&igrave;nh cho 5 ng&agrave;nh Tạp ch&iacute; của Nh&agrave; trường cụ thể như sau: Văn học (0 - 0,5đ), N&ocirc;ng nghiệp - L&acirc;m nghiệp (0 - 0,5đ); Gi&aacute;o dục học (0 - 0,25đ); Vật l&yacute; (0 - 0,25 đ) v&agrave; Kinh tế (0 - 0,25 đ).&nbsp;Th&aacute;ng&nbsp;12/2017, Tạp ch&iacute; Khoa học Trường Đại học Hồng Đức đ&atilde; tham gia cơ sở dữ liệu &ldquo;Tạp ch&iacute; Khoa học Việt Nam trực tuyến&rdquo; (Vietnam Journals Online, VJOL) do Cục Th&ocirc;ng tin khoa học v&agrave; C&ocirc;ng nghệ Quốc gia (Bộ Khoa học v&agrave; C&ocirc;ng nghệ) quản l&yacute;. Hiện nay, Tạp ch&iacute; được truy cập tại &nbsp;địa chỉ:&nbsp;<a href="http://hdu.edu.vn/vi-vn/28/209/Tap-chi-khoa-hoc/" target="_blank" rel="noopener">http://hdu.edu.vn/vi-vn/28/209/Tap-chi-khoa-hoc/</a>&nbsp;hoặc&nbsp;<a href="https://www.vjol.info.vn/">https://www.vjol.info.vn/</a><u>&nbsp;</u><a href="https://www.vjol.info.vn/index.php%20/DHHD/issue/archive">index.php /DHHD/ issue/archive</a>&nbsp;(số tiếng Việt) v&agrave;&nbsp;<a href="https://www.vjol.info.vn/">https://www.vjol.info.vn/</a>&nbsp;<u>index. php/HDU/ issue/ archive</u>&nbsp;(số tiếng Anh).</p> <p>Để tiếp tục n&acirc;ng cao chất lượng, uy t&iacute;n v&agrave; kh&aacute;ch quan cũng như tạo sự lan tỏa của Tạp ch&iacute; trong cộng đồng nghi&ecirc;n cứu, Tạp ch&iacute; Khoa học Trường Đại học Hồng Đức ch&agrave;o đ&oacute;n c&aacute;c nh&agrave; Khoa học, giảng vi&ecirc;n, nghi&ecirc;n cứu vi&ecirc;n trong nước v&agrave; quốc tế tham gia gửi b&agrave;i v&agrave; cộng t&aacute;c nhiệt t&igrave;nh để Tạp ch&iacute; Nh&agrave; trường mang đến độc giả những kết quả, th&ocirc;ng tin hữu &iacute;ch c&oacute; gi&aacute; trị khoa học.</p> <p>Ban trị sự xin tr&acirc;n trọng cảm ơn!</p> <p align="center"><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;BAN TRỊ SỰ TCKH</strong></p> <p><strong>&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;&nbsp;TRƯỜNG ĐẠI HỌC HỒNG ĐỨC</strong></p> Tạp chí Khoa học Trường Đại học Hồng Đức vi-VN Tạp chí Khoa học Trường Đại học Hồng Đức – Khoa học Xã hội và Nhân văn 3030-4644 MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM TRUYỆN NGẮN TỪ NGUYÊN TĨNH https://hdujs.edu.vn/index.php/xhnv/article/view/1112 Bài viết nghiên cứu đặc điểm truyện ngắn Từ Nguyên Tĩnh, thể loại mà nhà văn đạt nhiều thành tựu, có đóng góp nhất định cho văn học hiện đại. Tiếp cận tác phẩm từ đặc trưng thể loại, bài viết phân tích, làm rõ cách lựa chọn chất liệu hiện thực (cuộc sống của con người dân quê) cùng giọng văn từ tốn, tình cảm, kết hợp với tính triết luận, và hơn hết là cách hóa giải nỗi buồn, những trớ trêu của phận người bằng trái tim nhân hậu, ấm áp. Đọc truyện của Từ Nguyên Tĩnh, độc giả cảm thấy những trang đời luôn lấp lánh niềm tin và có khả năng “chữa lành”, làm lòng ta an yên và tràn đầy hy vọng vào cuộc sống. Nguyễn Thị Hạnh Copyright (c) 2026 Tạp chí Khoa học Trường Đại học Hồng Đức – Khoa học Xã hội và Nhân văn 5 14 10.70117/hdujs.3030-4652.87.5.2026.1112 TIỀM NĂNG VÀ HIỆN TRẠNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THANH HÓA https://hdujs.edu.vn/index.php/xhnv/article/view/945 Bài viết phân tích tiềm năng, hiện trạng và đề xuất giải pháp phát triển du lịch sinh thái tỉnh Thanh Hóa theo hướng bền vững. Kết quả nghiên cứu cho thấy, tỉnh sở hữu hệ sinh thái tự nhiên phong phú (rừng đặc dụng, biển, sông suối, hang động,...) cùng bề dày văn hóa bản địa. Dù đã có nhiều nỗ lực trong quy hoạch, phát triển hạ tầng và xây dựng các mô hình du lịch cộng đồng, ngành vẫn đối mặt với nhiều điểm nghẽn. Các hạn chế chủ yếu nằm ở rào cản pháp lý (cơ chế thuê môi trường rừng), hạ tầng tiếp cận, chất lượng sản phẩm và nguồn nhân lực. Nhằm tháo gỡ khó khăn, nghiên cứu đề xuất các nhóm giải pháp trọng tâm: hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường đầu tư hạ tầng, phát triển sản phẩm đặc thù, đẩy mạnh quảng bá và nâng cao hiệu quả quản lý điểm đến. Dương Thị Hiền Nguyễn Việt Hoàng Copyright (c) 2026 Tạp chí Khoa học Trường Đại học Hồng Đức – Khoa học Xã hội và Nhân văn 15 24 10.70117/hdujs.3030-4652.87.5.2026.945 DẤU ẤN VĂN HOÁ CỦA CON NGƯỜI XỨ QUẢNG QUA TÁC PHẨM QUÊ NỘI CỦA NHÀ VĂN VÕ QUẢNG https://hdujs.edu.vn/index.php/xhnv/article/view/998 Quê nội của Võ Quảng là bức tranh sinh động về đời sống con người xứ Quảng, đồng thời thể hiện đậm nét bản sắc văn hóa vùng miền từ góc nhìn văn hóa học. Tác phẩm không chỉ tái hiện những giá trị truyền thống và tinh thần cộng đồng gắn kết, mà còn phản ánh sự vận động của xã hội khi nhiều hủ tục dần được thay đổi theo hướng tiến bộ. Bài viết này tập trung phân tích các phương diện tiêu biểu như đời sống tín ngưỡng, phong tục tập quán, lễ hội và trò chơi dân gian. Từ góc nhìn đó, nghiên cứu góp phần làm rõ giá trị văn hóa đặc sắc của Quê nội, qua đó khẳng định tác phẩm không chỉ có giá trị nghệ thuật mà còn là nguồn tư liệu văn hóa quý, góp phần minh chứng cho sức sống bền bỉ của văn hóa dân gian Việt Nam. Lê Thị Hiền Copyright (c) 2026 Tạp chí Khoa học Trường Đại học Hồng Đức – Khoa học Xã hội và Nhân văn 25 35 10.70117/hdujs.3030-4652.87.5.2026.998 NHÂN VẬT CÔNG NHÂN TRONG VĂN XUÔI NGUYỄN KHẢI GIAI ĐOẠN 1960-1975 https://hdujs.edu.vn/index.php/xhnv/article/view/987 Nguyễn Khải được đánh giá là một trong những cây bút tiên phong và có nhiều đóng góp ở mảng đề tài công nhân - công nghiệp trong nền văn học Việt Nam hiện đại. Các sáng tác của ông về người lao động, đặc biệt trong giai đoạn từ 1960-1975 đã khắc họa sinh động hình tượng công nhân, mang chiều sâu tư tưởng và giá trị nghệ thuật. Bài báo khái lược những nét cơ bản về diện mạo của văn học viết về đề tài công công nhân trong dòng chảy văn học Việt Nam, đi sâu phân tích đặc điểm nhân vật công nhân trong sáng tác của Nguyễn Khải, từ đó làm rõ hơn phong cách nghệ thuật và đóng góp của nhà văn ở mảng đề tài này. Trần Văn Hiếu Hoàng Thị Huệ Copyright (c) 2026 Tạp chí Khoa học Trường Đại học Hồng Đức – Khoa học Xã hội và Nhân văn 36 44 10.70117/hdujs.3030-4652.87.5.2026.987 SỰ PHÁT TRIỂN NGHĨA CỦA TÍNH TỪ CHỈ MÀU SẮC TRONG THƠ VIỆT NAM HIỆN ĐẠI https://hdujs.edu.vn/index.php/xhnv/article/view/942 Bài viết này nghiên cứu sự phát triển nghĩa của tính từ chỉ màu sắc trong thơ Việt Nam hiện đại. Kết quả nghiên cứu cho thấy: Tính từ chỉ màu sắc, khi được dùng với nghĩa gốc biểu thị tính chất, đặc trưng về màu sắc của sự vật, hiện tượng trong thực tế khách quan; khi phát triển nghĩa chuyển sang biểu thị cảm xúc, số phận, tính cách và các giai đoạn của con người; các tầng lớp người trong xã hội và cuộc sống trong cảm nhận của con người. Sự phát triển nghĩa này không diễn ra một cách tùy tiện, ngẫu hứng mà tuân theo những cách thức và quy tắc chung của mọi ngôn ngữ. Nguyễn Thị Thanh Hương Copyright (c) 2026 Tạp chí Khoa học Trường Đại học Hồng Đức – Khoa học Xã hội và Nhân văn 45 50 10.70117/hdujs.3030-4652.87.5.2026.942 DIỄN NGÔN MÊ CUNG TRONG TIỂU THUYẾT BỂ TRĂNG CÔI CỦA HUỲNH TRỌNG KHANG https://hdujs.edu.vn/index.php/xhnv/article/view/948 “Bể trăng côi” là tiểu thuyết tiêu biểu cho lối viết mê cung của Huỳnh Trọng Khang. Thông qua những mê cung của không gian, biểu tượng, của những triết lý và huyền nhiệm tôn giáo…, Huỳnh Trọng Khang đã nhận diện những nỗi cô đơn hiện sinh của con người. Bài báo này tập trung vào hai vấn đề nổi bật trong tiểu thuyết “Bể trăng côi”: Mê cung và phi lí phận người- chủ đề hiện sinh trong tiểu thuyết Huỳnh Trọng Khang và Mê cung như một cấu trúc hình thức, nhằm tìm hiểu cảm quan nghệ thuật, cũng như cá tính sáng tạo của Huỳnh Trọng Khang trong việc dùng mô hình mê cung để nhận diện các chiều kích thân phận con người. TS Lê Thị Hường PGS.TS Thái Phan Vàng Anh Copyright (c) 2026 Tạp chí Khoa học Trường Đại học Hồng Đức – Khoa học Xã hội và Nhân văn 51 58 10.70117/hdujs.3030-4652.87.5.2026.948 CẢM THỨC TỰ DO HIỆN SINH TRONG THƠ ĐÔ THỊ MIỀN NAM GIAI ĐOẠN 1965 - 1975: TỪ KHẲNG ĐỊNH BẢN THỂ ĐẾN LỰA CHỌN DẤN THÂN https://hdujs.edu.vn/index.php/xhnv/article/view/976 Thơ đô thị miền Nam giai đoạn 1965 - 1975 chịu ảnh hưởng của tư tưởng hiện sinh trong bối cảnh chiến tranh và khủng hoảng nhân vị, xem tự do như giá trị cốt lõi của con người. Bài viết vận dụng lý thuyết hiện sinh kết hợp thi pháp học để làm rõ hai biểu hiện của cảm thức tự do: khẳng định bản thể và lựa chọn dấn thân. Qua thơ Nguyễn Đức Sơn, Du Tử Lê, Nhã Ca, Ngô Kha và Trần Vàng Sao, nghiên cứu chỉ ra sự đa dạng trong cách biểu hiện tự do của cái tôi trữ tình. Từ đó, bài viết góp phần khẳng định giá trị tư tưởng, nghệ thuật và ý nghĩa nhân văn của thơ đô thị miền Nam trong tiến trình văn học Việt Nam hiện đại. Bùi Quang Khải Copyright (c) 2026 Tạp chí Khoa học Trường Đại học Hồng Đức – Khoa học Xã hội và Nhân văn 59 67 10.70117/hdujs.3030-4652.87.5.2026.976 XÂY DỰNG SẢN PHẨM DU LỊCH VĂN HOÁ TỪ DI SẢN VĂN HOÁ THẾ GIỚI THÀNH NHÀ HỒ https://hdujs.edu.vn/index.php/xhnv/article/view/974 Xây dựng sản phẩm du lịch văn hoá trên thế giới và Việt Nam không còn là vấn đề mới, nhưng vẫn đang phát triển và đổi mới liên tục để đáp ứng nhu cầu thị trường và xu hướng du lịch hiện tại. Điều này hoàn toàn đúng với di sản văn hoá thế giới Thành Nhà Hồ. Chính vì vậy, nghiên cứu này tập trung xây dựng sản phẩm du lịch văn hoá từ di sản văn hoá thế giới Thành Nhà Hồ. Để đạt được mục tiêu, bài viết sử dụng phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp; phỏng vấn chuyên gia và phương pháp phân tích, tổng hợp và so sánh. Kết quả nghiên cứu cho thấy, đã xây dựng được một số sản phẩm du lịch văn hoá như tổ chức tour du lịch lịch sử - trải nghiệm, xây dựng chương trình thực cảnh về nhà Hồ, làm phim tư liệu, xây dựng tour đêm Thành Nhà Hồ, tổ chức tour du lịch liên kết Thành Nhà Hồ với điểm đến khác Nguyễn Thị Liên TS Đào Thanh Thuỷ TS Hoàng Hồng Anh Copyright (c) 2026 Tạp chí Khoa học Trường Đại học Hồng Đức – Khoa học Xã hội và Nhân văn 68 80 10.70117/hdujs.3030-4652.87.5.2026.974 GIỄU NHẠI TRONG TIỂU THUYẾT "NƯỚC MỸ" CỦA FRANZ KAFKA https://hdujs.edu.vn/index.php/xhnv/article/view/991 Tiểu thuyết “Nước Mỹ” của Franz Kafka dùng giễu nhại để phê phán giấc mơ Mỹ và hệ thống tư bản qua hành trình của Karl Rossmann, từ kì vọng ngây thơ đến thực tế khắc nghiệt. Áp dụng lí thuyết của Hutcheon, Bakhtin và Lê Huy Bắc, bài viết phân tích sự phóng đại giấc mơ Mỹ, mỉa mai hệ thống quan liêu, và ngôn ngữ châm biếm, phơi bày bất công, tha hóa và phi lí của xã hội tư bản đầu thế kỷ XX, thể hiện phong cách hậu hiện đại độc đáo của Kafka. Đoàn Thị Việt Nga Copyright (c) 2026 Tạp chí Khoa học Trường Đại học Hồng Đức – Khoa học Xã hội và Nhân văn 81 88 10.70117/hdujs.3030-4652.87.5.2026.991 HÌNH TƯỢNG NGHỆ THUẬT TRONG THƠ LÊ KHÁNH MAI TỪ GÓC NHÌN PHÂN TÂM HỌC https://hdujs.edu.vn/index.php/xhnv/article/view/973 Trên cơ sở lý thuyết Phân tâm học của Sigmund Freud và Carl Gustav Jung, bài nghiên cứu triển khai phân tích hình tượng nghệ thuật trong thơ Lê Khánh Mai từ các vấn đề: vô thức cá nhân, vô thức tập thể và cái siêu tôi. Qua ba bình diện trên, hình tượng nghệ thuật trong thơ Lê Khánh Mai đã được khúc xạ qua một lăng kính mới - một góc nhìn thiên về chiều sâu của nội tâm gắn với cuộc đời của nữ sĩ. Thơ Lê Khánh Mai không chỉ là tiếng nói cá nhân mà còn kết tinh chiều sâu tâm thức tập thể và lý tưởng tinh thần cao cả. Nghiên cứu góp phần khẳng định giá trị đặc thù của thơ nữ trong diễn ngôn văn học hiện đại khi đặt dưới ánh sáng của Phân tâm học. Võ Minh Nghĩa Copyright (c) 2026 Tạp chí Khoa học Trường Đại học Hồng Đức – Khoa học Xã hội và Nhân văn 89 99 10.70117/hdujs.3030-4652.87.5.2026.973 CẢNH QUAN THUỘC ĐỊA TRONG TIỂU THUYẾT VIẾT VỀ TÂY NGUYÊN TỪ GÓC NHÌN PHÊ BÌNH CẢNH QUAN https://hdujs.edu.vn/index.php/xhnv/article/view/1080 Vận dụng lý thuyết phê bình cảnh quan và phê bình hậu thuộc địa, bài viết khảo sát hệ thống tiểu thuyết viết về Tây Nguyên giai đoạn từ giữa thế kỷ XX đến nay (tiêu biểu như các tác phẩm của Vũ Hạnh, Nguyễn Thị Hoàng, Trung Trung Đỉnh, Vũ Công Chiến, Thu Loan...) để kiến giải cảnh quan như một thực thể diễn ngôn phức hợp. Thông qua việc đối sánh liên văn bản giữa tư liệu lưu trữ (bản đồ, báo cáo hành chính) và ngữ liệu văn chương (tiểu thuyết), nghiên cứu nhận diện độ chênh giữa ý chí cai trị thực dân và thực tế trải nghiệm của chủ thể bản địa. Kết quả làm sáng tỏ cơ chế kiểm soát quyền lực, tính chất lai ghép và sự vật chất hóa quyền lực thông qua việc chiếm hữu không gian tại các đô thị, đồn điền và công trình quân sự. Qua đó, bài báo khẳng định cảnh quan thuộc địa là một “diễn ngôn kép” - nơi văn học không chỉ tái hiện mà còn tham gia phản kháng các ý nghĩa lịch sử - văn hóa, đồng thời góp phần soi sáng những đứt gãy căn tính đặc thù của vùng đất Tây Nguyên. Nguyễn Thị Yến Nhung Copyright (c) 2026 Tạp chí Khoa học Trường Đại học Hồng Đức – Khoa học Xã hội và Nhân văn 10.70117/hdujs.3030-4652.87.5.2026.1080 HÌNH TƯỢNG CON NGƯỜI THÂM NGỘ TRONG THƠ THIỀN THỜI LÝ VÀ THƠ THIỀN CÁC NƯỚC ĐÔNG Á https://hdujs.edu.vn/index.php/xhnv/article/view/910 Thời trung đại, các nước trong khu vực văn hóa chữ Hán có mối quan hệ đặc biệt về văn hóa và văn học. Việt Nam, bán đảo Triều Tiên (Triều Tiên - Hàn Quốc), Nhật Bản, Trung Quốc có sự tương đồng về thời gian hình thành và phát triển về văn học, đặc biệt là thơ Thiền. Đây là một thành tựu nghệ thuật độc đáo, là di sản giàu giá trị nhân sinh của dòng văn học Phật giáo, là minh chứng cho quan niệm “văn - triết” bất phân. Xuất phát từ những tư tưởng Phật giáo, thơ Thiền không là phương thức biểu đạt nghệ thuật mà còn là con đường tìm kiếm chân lý, giúp con người đối diện với bản thể của chính mình và cuộc sống. Trong đó, hình tượng con người thâm ngộ như một biểu tượng của trí tuệ, giải thoát và chân lý Phật pháp. TS Lê Thị Nương Quách Thị Hoài Thương Quách Thị Thị Luyến Quách Thị Mai Chi Phạm Thị Huyền Trang Bùi Thị Thanh Nga Copyright (c) 2026 Tạp chí Khoa học Trường Đại học Hồng Đức – Khoa học Xã hội và Nhân văn 110 119 10.70117/hdujs.3030-4652.87.5.2026.910 DIỆN MẠO VĂN HỌC CÔNG GIÁO VIỆT NAM NỬA ĐẦU THẾ KỶ XX (1900-1945) https://hdujs.edu.vn/index.php/xhnv/article/view/1022 Đầu thế kỷ XX ghi nhận sự khởi sắc của văn học Công giáo với đội ngũ sáng tác đa dạng và hệ tác phẩm giàu sắc thái. Bài viết phác thảo diện mạo văn học giai đoạn 1900–1945 trên cơ sở tiếp cận lịch sử – văn hóa với thống kê – phân loại. Tư liệu khảo sát cho phép nhận diện hai lực lượng sáng tác chủ đạo là giáo sĩ và giáo dân. Các thể loại: thơ, truyện, tuồng và du ký mở ra một phổ đề tài tương đối rộng, từ cảm hứng giáo huấn đến những suy tư hiện sinh và khát vọng siêu việt. Ở phương diện lưu hành, sự đan xen giữa báo chí, ấn phẩm in và hình thức truyền khẩu góp phần mở rộng biên độ tiếp nhận. Từ những bình diện ấy, văn học Công giáo hiện lên vừa phản ánh kinh nghiệm đức tin, vừa dự phần vào tiến trình hiện đại hóa văn học Việt Nam đầu thế kỷ XX. Đinh Thị Oanh Copyright (c) 2026 Tạp chí Khoa học Trường Đại học Hồng Đức – Khoa học Xã hội và Nhân văn 120 130 10.70117/hdujs.3030-4652.87.5.2026.1022 CHẾ ĐỘ NÔ LỆ VÀ NHỮNG DI SẢN ĐAU THƯƠNG TRONG TÚP LỀU BÁC TOM CỦA HARRIET BEECHER STOWE VÀ NGƯỜI YÊU DẤU CỦA TONI MORRISION https://hdujs.edu.vn/index.php/xhnv/article/view/980 Bài viết nghiên cứu so sánh hai tiểu thuyết Túp lều Bác Tom của Harriet Beecher Stowe và Người yêu dấu của Toni Morrision nhằm làm rõ sự tương đồng và khác biệt trong cách văn học đối diện với chế độ nô lệ và những chấn thương của nó. Bằng cách vận dụng các phương pháp nghiên cứu phù hợp, nghiên cứu chỉ ra tiếng nói tố cáo chung của hai tác phẩm đối với sự phi nhân tính của chế độ nô lệ, thể hiện qua sự chà đạp nhân quyền, bạo lực và sự tan vỡ gia đình. Bài viết cũng phân tích những khác biệt sâu sắc, phản ánh lăng kính sắc tộc, bối cảnh lịch sử và chủ đích nghệ thuật riêng biệt của mỗi tác giả. Nghiên cứu khẳng định sự chuyển dịch trong diễn ngôn văn học Mỹ từ một lời kêu gọi đạo đức nhằm thay đổi xã hội sang một cuộc “khai quật” sâu sắc về những vết sẹo tâm lý của lịch sử. Nguyễn Thị Kiều Oanh Trần Trọng Nhân Copyright (c) 2026 Tạp chí Khoa học Trường Đại học Hồng Đức – Khoa học Xã hội và Nhân văn 131 141 10.70117/hdujs.3030-4652.87.5.2026.980 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN DU LỊCH NÔNG NGHIỆP Ở TỈNH THANH HÓA https://hdujs.edu.vn/index.php/xhnv/article/view/952 Nghiên cứu có mục đích phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển du lịch nông nghiệp ở tỉnh Thanh Hóa thông qua khảo sát 190 khách du lịch. Nghiên cứu sử dụng phần mền SPSS 26 để xử lý số liệu với phương pháp đánh giá độ tin cậy thang đo, phân tích tương quan và hồi quy tuyến tính bội được sử dụng để phân tích dữ liệu. Kết quả xác định có chín nhóm nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển du lịch nông nghiệp tỉnh Thanh Hóa bao gồm: điều kiện tự nhiên và tài nguyên du lịch, cơ sở hạ tầng và cơ sở vật chất kỹ thuật, nguồn nhân lực du lịch; sự tham gia của cộng đồng, chính sách và quản lý, vị trí và khả năng tiếp cận, khoa học kỹ thuật và chuyển đổi số, sản phẩm và thị trường, quảng bá và xúc tiến. Kết quả nghiên cứu là cơ sở để đề xuất một số định hướng nhằm thúc đẩy phát triển du lịch nông nghiệp ở tỉnh Thanh Hóa trong tương lai. TS Trịnh Thị Phan Copyright (c) 2026 Tạp chí Khoa học Trường Đại học Hồng Đức – Khoa học Xã hội và Nhân văn 143 153 10.70117/hdujs.3030-4652.87.5.2026.952 BIỂU ĐẠT VĂN HÓA CỦA HOA VĂN ĐỘNG VẬT TRÊN TRANG PHỤC TRONG TRUYỆN KỂ DÂN GIAN THÁI THANH HÓA https://hdujs.edu.vn/index.php/xhnv/article/view/932 Nguồn truyện kể dân gian của người Thái ở Thanh Hóa đã cung cấp chủ đề hoa văn trên trang phục khá phong phú, giàu ý nghĩa, góp phần phản ánh đời sống văn hóa độc đáo của tộc người. Trong đó, những hoa văn động vật xuất hiện trong truyện kể khá đa dạng và đặc sắc, từ hoa văn động vật nhóm thú, thần thú như rồng, khỉ, voi, hổ... cho đến hoa văn con vật khác như chim, cua, ếch… có liên quan và ảnh hưởng tới đời sống con người. Những hoa văn xuất hiện trong truyện kể là những biểu đạt văn hóa mang giá trị biểu tượng chuyển tải đời sống tinh thần sâu sắc, tín ngưỡng tâm linh, thể hiện sự tôn thờ thiên nhiên và hài hòa với vũ trụ, sự kết nối giữa con người và thiên nhiên trong mọi hoạt động của cộng đồng trong lịch sử của người Thái. ThS Nguyễn Thị Quế Hà Thị Lý Lê Thị Thảo Nguyên Lò Thị Phượng Lò Ngọc Ánh Lương Thị Thu Copyright (c) 2026 Tạp chí Khoa học Trường Đại học Hồng Đức – Khoa học Xã hội và Nhân văn 153 161 10.70117/hdujs.3030-4652.87.5.2026.932 YẾU TỐ TÂM LINH TRONG LINH ỨNG CỦA NGUYỄN MẠNH TUẤN https://hdujs.edu.vn/index.php/xhnv/article/view/989 Linh ứng là cuốn tiểu thuyết nổi bật được ra mắt gần đây của nhà văn Nguyễn Mạnh Tuấn, do NXB Dân Trí ấn hành năm 2021. Tác phẩm là câu chuyện về cuộc hành trình của kẻ siêu vô thần đến thế giới tâm linh. Linh ứng không chỉ là câu chuyện về hiện thực xã hội, về những thang bảng của lòng người khi được đặt trong mối quan hệ với gia đình và chiến tranh, mà còn mang những giá trị tâm linh trong đời sống hiện đại. Trong bài viết này, chúng tôi tiến hành phân tích, kiến giải những biểu hiện của yếu tố tâm linh trong Linh ứng. Kết quả nghiên cứu không chỉ làm sáng rõ ý nghĩa của các yếu tố tâm linh trong Linh ứng mà còn minh giải một số vấn đề về cách ứng xử của con người trong thời hậu chiến. Lê Thành Quí Hồ Thị Ngọc Nho Copyright (c) 2026 Tạp chí Khoa học Trường Đại học Hồng Đức – Khoa học Xã hội và Nhân văn 163 171 10.70117/hdujs.3030-4652.87.5.2026.989 ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ NHẠY CẢM DO TÁC ĐỘNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ĐẾN NGÀNH DU LỊCH TỈNH THANH HÓA https://hdujs.edu.vn/index.php/xhnv/article/view/931 Nghiên cứu đánh giá mức độ nhạy cảm của ngành du lịch Thanh Hóa trước tác động của biến đổi khí hậu (BĐKH) bằng mô hình phân tích thứ bậc AHP kết hợp GIS. Năm chỉ số nhạy cảm được lựa chọn gồm: số lượng khách du lịch; cơ sở lưu trú; loại hình du lịch; di tích và số vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên. Kết quả cho thấy chỉ số nhạy cảm trung bình toàn tỉnh ở mức rất thấp (0,1577), tuy nhiên có sự phân hóa rõ giữa các vùng. TP. Sầm Sơn có mức nhạy cảm cao nhất, trong khi nhiều huyện miền núi và trung du có mức rất thấp. Bài viết đề xuất các giải pháp ứng phó như phát triển du lịch bền vững, tăng cường hạ tầng, đào tạo nhân lực và nâng cao nhận thức cộng đồng trước BĐKH. Lê Hà Thanh Copyright (c) 2026 Tạp chí Khoa học Trường Đại học Hồng Đức – Khoa học Xã hội và Nhân văn 171 179 10.70117/hdujs.3030-4652.87.5.2026.931 ĐẶC TRƯNG TRINH THÁM TRONG TIỂU THUYẾT HOA SÚNG ĐEN CỦA MICHEL BUSSI https://hdujs.edu.vn/index.php/xhnv/article/view/971 Michel Bussi là nhà văn lớn của văn chương Pháp đương đại. Sáng tác của ông được dịch ra nhiều ngôn ngữ trên thế giới. Hoa súng đen là tiểu thuyết nổi trội, gợi mở nhiều vấn đề cho nghiên cứu, học thuật. Nghiên cứu này tập trung kiến giải tác phẩm ở các phương diện: Cốt truyện, nhân vật và thủ pháp tạo hiệu ứng trinh thám. Kết quả nghiên cứu cho thấy cốt truyện, nhân vật bám sát đặc trưng thể loại trinh thám, đồng thời thể hiện cách tân của nhà văn trong sáng tác. Thủ pháp trì hoãn, bỏ ngỏ và đánh lạc hướng được Bussi tận dụng triệt để nhằm tăng hiệu ứng trinh thám. Bài viết kiến giải đặc trưng trinh thám trong tác phẩm, từ đó chỉ rõ thành công của Bussi trên văn đàn thế giới. Trần Chí Thức Phạm Tuấn Anh Trần Y Na Trần Thị Vân Anh Ngô Hồng Khanh Nguyễn Huỳnh Kim Chi Copyright (c) 2026 Tạp chí Khoa học Trường Đại học Hồng Đức – Khoa học Xã hội và Nhân văn 180 189 10.70117/hdujs.3030-4652.87.5.2026.971 NHÂN VẬT LỊCH SỬ LÊ LIỄU - “TRỢ THỦ” QUAN TRỌNG CỦA LÊ LỢI TRONG CUỘC KHỞI NGHĨA LAM SƠN https://hdujs.edu.vn/index.php/xhnv/article/view/1020 Lê Liễu là một nhân vật lịch sử tiêu biểu trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn đầu thế kỷ XV. Ông là một trong số những người tham gia Hội thề Lũng Nhai và giữ vai trò quan trọng trong giai đoạn đầu của khởi nghĩa, đồng thời là người đồng cam cộng khổ với Lê Lợi trong những năm đầu đầy khó khăn. Sau khi khởi nghĩa thắng lợi, ông được xếp thứ 8 trong số 35 vị Khai quốc công thần, được phong tước Quỳ Thái hầu và ban quốc tính, phản ánh sự ghi nhận đặc biệt của triều đình. Tuy nhiên, tư liệu về nhân vật còn hạn chế, khiến việc nhận diện đầy đủ vai trò của ông trong lịch sử chưa tương xứng với những đóng góp thực tế. Do đó, bài viết này góp phần làm sáng tỏ thêm một nhân vật quan trọng của khởi nghĩa Lam Sơn, qua đó bổ sung nhận thức về đội ngũ công thần khai quốc đầu thời Lê sơ. Lê Thanh Thuỷ Copyright (c) 2026 Tạp chí Khoa học Trường Đại học Hồng Đức – Khoa học Xã hội và Nhân văn 190 199 10.70117/hdujs.3030-4652.87.5.2026.1020 KẾT CẤU HIỆN SINH TRONG TRƯỜNG CA NGỤ NGÔN CỦA NGƯỜI ĐÃNG TRÍ CỦA NGÔ KHA https://hdujs.edu.vn/index.php/xhnv/article/view/1010 Bài viết diễn giải kết cấu trường ca Ngụ ngôn của người đãng trí của Ngô Kha dựa trên nền tảng triết học hiện sinh. Từ đó chỉ ra hai kết cấu trung tâm của tác phẩm: vòng lặp và phi logic, như là đặc trưng và điển hình cho kết cấu mang tính hiện sinh trong trường ca này. Kết cấu vòng lặp thể hiện sự tái lặp của không – thời gian, vừa hủy diệt vừa giúp chủ thể sáng tạo và dấn thân. Kết cấu phi logic biểu đạt không gian đứt đoạn và phân mảnh kiến tạo kiểu kết cấu phụ thuộc vào tuyến hành trình của chủ thể. Từ đó cho thấy, Ngô Kha không chỉ là nhà thơ dấn thân trên bình diện chính trị xã hội, mà còn là nhà thơ dấn thân trên bình diện nghệ thuật với những thể nghiệm và cách tân độc đáo về thi pháp. Ngô Thảo Tiên TS Phạm Ngọc Lan Trương Quốc Bảo Nguyễn Thị Ngọc Bích Copyright (c) 2026 Tạp chí Khoa học Trường Đại học Hồng Đức – Khoa học Xã hội và Nhân văn 201 212 10.70117/hdujs.3030-4652.87.5.2026.1010